Egitaraua

Eraldatzeko plangintza egin: Plan Nagusi berria Hondurasko hiribururako.. SENER

2050eko Erdialdeko Barrutiko Plan Nagusia (PMDC) Erdialdeko Amerikako hiri-plangintzako jarduera handienetakoa da, Hondurasko hiriburua metropoli erresiliente, ordenatu eta jasangarri bihurtzeko diseinatua. Hitzaldian jorratu ahal izango da planak egituratzeko zortzi ardatz (mugikortasuna, ura, etxebizitza, arriskuaren kudeaketa, ingurumena, gobernantza, barruti-garapena eta hiri garbia) nola artikulatzen dituen, hamarkadatan hazkunde informala, presio demografikoa eta zaurgarritasun klimatikoa jasan ostean. Erabilitako metodologia integratua azalduko da: eskala-anitzeko diagnostikoa, lehentasun-ereduak, arrisku-analisia, kokalekuen diseinua, herritarren parte-hartzea eta jarraipen-tresnak, hala nola Monitoretza eta Ebaluazio Sistema. Azkenik, prozesuan ikasiak eta erreplikatze-eredu gisa duten ahalmena eztabaidatuko dira, kudeaketa erreaktibotik datuetan, erresilientzian eta epe luzeko ikuspegian oinarritutako plangintza estrategikora igaro nahi duten Latinoamerikako hirietarako.

Antolaketa-eredu berri bat eskala handian birgaitzeko

Planifikazio estrategikoa funtsezkoa da parke eraikiaren emisioak murrizteko helburuak definitzeko eta lortzeko, eta ezinbestekoa da, eraikuntza deskarbonizatu nahi bada. Plangintza horrek birgaitze-ekintzetan parte hartzen duten erabaki-maila guztiak (udaletakoak, autonomikoak, estatukoak eta Europakoak) artikulatzea eskatzen du, bai eta horretarako behar den informazioa izatea ere.
Eusko Jaurlaritzarentzat egindako lan batean oinarrituta, antolakuntza-eredu baten proposamena aurkezten da, informazioa sortzeko eta eragileak modu ordenatuan inplikatzeko, bai eta baliabide zehatzak eta lortutako helburuak definitu eta denboran jarraitu ahal izateko ere. Antolakuntza-eredu hori Energia Eraginkortasunari buruzko Zuzentarauak EBko Eraikinetan ezartzen eta sustatzen dituen tresnetan oinarritzen da.

Aramotz, energia-eraginkortasuna, energia berriztagarriak, naturan oinarritutako irtenbideak eta drainatze jasangarria dituen auzo baten hiri-berroneratze integrala.

50eko hamarkadan eraikitako Aramotz auzoak eraikuntza-arazo larriei, uholde sarriei eta hiri-espazioaren degradazioari egin behar zien aurre. Egoera horri buelta emateko, hiri-berroneratze integralaren proiektuak bi ardatz osagarri ditu.

Alde batetik, MaaB arkitekturak 16 eraikinen birgaitze integrala zuzentzen du, inguratzaile termikoak berrituz, panel fotovoltaikoak instalatuz eta irisgarritasuna bermatuz, beiraz hornitutako kanpoko igogailu berrien bidez.

Bestalde, MaaB eta Soil estudioek osatutako ABEEak errekaren desbideratze perimetrala eta birnaturalizazioa gauzatzen ditu. Esku-hartze horrek erdiko patioa askatzen du, Hiri Drainatze Sistema Jasangarrien bidez konektore sozial eta ekologiko bihurtuz.

Hitz batez, “akupuntura urbano” horrek aukera bihurtzen du arazo ugari dituen auzo zaharkitu bat, auzoari duintasuna itzuliz eta ekosistema bizi eta erresilientea sortuz.

Etxea eta kalea etxekotu

“Etxea eta kalea etxekotu” da Cierto Estudio arkitektura-estudio gaztearen langintzan errepikatzen den goiburua; haren proiektuen artean bildu daitezke nola etxe-espazioen diseinua, hala Bartzelonako Eixample erdian dagoen Consell de Cent kalea berrurbanizatzeko esperientzia.

Hitzaldian, guri azaltzen ahaleginduko dira ‘etxekotzeko’ melodia edo funtsezko ideia horrek etxean bezainbat kalean nola funtzionatzen duen, azkenean, biak ala biak pertsonak elkarrekin bizitzeko espazioak diren heinean. Eta, horrexegatik, badira lanerako, aisialdirako, ostatatzeko, ikasteko, kirolerako edo erakusketetarako guneak ere. Baina zer esan nahi du espazioa etxekotzeak? Nola proiekta daiteke etxearen baitakoa?

Hiriaren birnaturalizazioa

Hitzaldian, Bilboko hiri-birnaturalizazioko estrategiak jorratuko dira; naturan, klima-aldaketara egokitzean eta herritarren ongizatea hobetzean oinarritutako irtenbideak azpimarratuko dira, eta berdeguneen, klima-babeslekuen eta hiri-ingurune finkatuetako ingurumen-integrazioaren adibideak emango dira.

Nippurretik Bakiora: arazo zaharrentzako irtenbide zaharrak

Uholdeak dira arrisku natural nagusia EAEn, bai biztanle kaltetuei dagokienez, bai kalte ekonomikoei dagokienez. Uholde-arriskua kudeatzeko, eragile askoren laguntza behar da, eta hainbat ikuspegi hartu behar dira kontuan: prebentzioa, prestakuntza, babesa eta leheneratzea.

Uraren Euskal Agentzia «Bakion uholdeetatik babesteko eta Estepona ibaiaren ingurumena hobetzeko obrak, Bakea eta Solozarre esparruetan ijezketa-lautadak sortuz» proiektuko obrak egiten ari da. Proiektu hori uholdeen aurka babesteko egiturazko neurri moten adierazgarri da. Neurriok uholde-arriskuaren kudeaketa-planetan jasotzen dira, eta uholde-arriskua murriztea dute helburu, ur-masen kontserbazioarekin eta hobekuntzarekin bateragarria den modu batean.

Elementu kalteberak babesteko obrak egiteko beharra alde batera utzita, arriskua kudeatzeko neurririk eraginkorrena prebentzioa da, lurralde- eta hirigintza-antolamenduko tresnen bidez.

EAEn tokian-tokian hutsik dauden espazioen kudeaketa berritzailea

Proposamenak (Euskadiko lurzorua eta ekonomia zirkularra babesteko irtenbide ekoberritzaile integralen aurretiazko diseinuaren eta inpaktu potentzialaren esparruan garatua, IHOBE) azaltzen duen prozesu metodologikoa bideratuta dago eraikinik gabeko lurzoruak definitzera eta aktibatzera, funtsezko estrategia baita Euskadiko lurzoruaren babeserako eta ekonomia zirkularrerako. Egungo egoera eta Europako kasu berriak aztertuta, espazio horien definizio operatibo bat egiten da, eta espazio horien berrerabilpena baldintzatzen duten faktoreak identifikatzen dira. Lanak berresten du bere erabilera lehenesteko adostasuna dagoela, urbanizatu gabeko lurzoruaren okupazioaren aurrean. Proposatzen da arau-esparru espezifiko baterantz aurrera egitea, kasu bakoitzaren bideragarritasuna ebaluatzeko aukera emango duten inbentario zehatzak egitea, eta finantziazio eta lankidetza publiko-pribatuko ereduak diseinatzea. Era berean, nabarmentzen da zein garrantzitsua den mekanismo horiek udal-plangintzan txertatzea eta sentsibilizazio-prozesuak sustatzea, instituzioei zein herritarrei zuzenduta.

Asier Abaunzaren aurkezpena

Hiri-berroneratzetik Europako Bauhaus Berrira: EBren kohesio-politikaren etorkizuna itxuratzen

Europako Bauhaus Berriak (NEB) hiri-garapenean jasangarritasuna, estetika eta inklusioa lotzeko esparru eraldatzailea eskaintzen du. Erronka klimatikoen testuinguruan, praktika arkitektonikoa eta Europako politiken helburuak uztartzeko aukera da, bereziki hiri-berroneratzeari dagokionez. Ekarpen horrekin, NEBaren printzipioak ekintza zehatz nola bihur daitezkeen aztertuko dugu, energia-efizientzia, mugikortasun jasangarria eta espazio publiko inklusiboak integratuta. Era berean, azpimarratzekoa denez, NEBak kohesio-politikako etorkizuneko inbertsioak bidera ditzake, eta, hala, atea irekitzen die hiri-garapen jasangarria NEBaren irizpideekin lotzen duten proposamenei, EGEF erregelamenduan.

Ana Beatriz Jordao Carneiro-Monteiroren aurkezpena

Hiri-berroneratzearen kartografia: “ber/bir”

Hiri-berroneratzea egungo erronkei erantzuteko da. “Ber/bir” gakoak —birsortzea, birgaitzea, berrerabiltzea— esku-hartze malguak planteatzen ditu

dauden ehunen gainean, eta, horretarako, eraikuntza, hirigintza eta lurralde-plangintza koordinatzea. Horrela, arkitekturak funtsezko rol etikoa hartzen du, eta ekitatea sustatzen du dimentsio hirukoitz batetik: profesionala, estetikoa eta ingurunekoa. Krisi klimatikoak areagotu egiten du erantzukizun hori; izan ere, munduko emisioen % 75 hirienak dira, eta, paradoxikoki, hiriak dira zaurgarrienak horren ondorioen aurrean.   Berroneratzeko estrategia eraldatzaile gisa azaleratzen da “hiria landatartzea”, hiriaren eta landaren arteko muga lausotuz, non hiri ertainek funtsezko zeregina izango duten munduko, eskualdeko eta tokiko eskala antolatzeko.

Hiri-espazioa berroneratzeak, halaber, espazio publikoa berreskuratzea esan nahi du, komunitatea eraikitzeko agora demokratiko gisa. Hori gabe, demokraziek hiltzeko arriskua dute.

Estrategiatik eraldatzera, Hiri-berroneratzerako hiru hurbilketa

Espazio irekiak babeste aldera, hiri-hedadura mugatzearen aldeko apustua egiteko asmotan, egungo kokaguneak berroneratzea funtsezko tresna da egokitzeko, hazteko eta hornitzeko beharrei erantzun ahal izateko, hedatze-ereduak saihestuz. Ikuspuntu horren arabera, hiria etengabe eraldatzen doan organismo moduan irudikatzen da, non pixkanaka berroneratze-prozesuak sustatzen diren, tabula rasa operaziorik eragin gabe.

Jardunbide horretan, Metropoliko Hirigintza Plan Zuzentzailean, hiru esku-hartze maila osagarri proposatu dira. Lurralde-oreka, hiri-kohesioa eta jasangarritasuna bermatzeko gidalerroak ezarri dituzte hiri-estrategiek. Hiri-berroneratzeko eremuetan, izan bizitegietan, izan jarduera ekonomikoetan, hiri-estrategia horiek txertatzeko ibilbide-orri bat markatuta dute. Azkenik, aukera-eremuek eraldaketa sakonagoak planteatzen dituzte, zatikatutako edo gutxiegi erabilitako espazioak berraktibatzera bideratuta, ingurunea osatuko duten zentralitate-leku berriak bihurtzeko ahalmenez.

Trena, EAEko hiri-berroneratzerako aukera

ALL IRON eta itsasadarraren bulebarrak: Mugikortasun iraunkorrerako hiri-berroneratzea

Antzina zirgariek itsasadarrean gora gabarrak eramateko erabiltzen zuten bidea laster bihurtuko da mugikortasun iraunkorrerako ardatz egituratzaile, eta, All Iron pasabidea ezartzearekin batera, oinezkoentzat eta bizikletentzat lotuko dituzte itsasadarraren bi ertzak.

Lurralde-aldaketa hori Bizkaiko Bizikleta Bideen Lurralde Plan Sektorialari eta Bilbo Metropolitarraren Lurralde Plan Partzialari esker egin da. Tresna horiek LAAetatik eratortzen dira, eta Bilboko Metropoli Barrutian bi kate-maila lehiakor gaitzen dituzte garraio-sisteman, eta balkoi bat itsasadarraren potentzialtasuna proiektatzeko.

Bizkaiko Foru Aldundiaren, Bilboko Portu Agintaritzaren eta Erandioko Udalaren arteko erakunde arteko lankidetzak itsasadarraren eremua leheneratzeko jarduera horiek hitzartu ditu, XXI. mendean herritarren zerbitzura jartzeko.

Kale bizigarriak: Care City baterako proiektuak eta estrategiak

Gaur egun, hiri garaikideek aurre egin beharreko erronka nagusietako bat da «kalea gunea» eguneroko bizitzarako eta mugikortasun aktiborako leku gisa berreskuratzeari buruzko eztabaida. Espainian, Italian eta Kolonbian egindako zenbait proiekturen eta azterlanen bidez, estrategiak eta hurbilketak erakutsiko ditugu hiri-bizitzarako elkargunea sustatuko duten kale bizigarriagoak lortzeko. Bartzelonako Meridiana etorbideko zeharkakoak eraldatzeko azterketa (2018-2020); Hangar Creativi hiri-berroneratze proiektuan espazio publikoa eta ertzeko kaleak integratzea Livornon, Italian (2024-27); eta, azkenik, Gobernación del Cesar parke-plazaren proiektua Valleduparren, Kolonbian (2015-2018), dira hiru proiektu horien hurbilketen adibide. Care City eredu berriak erakutsiko dira, oinezkoan oinarrituak, bide-azpiegituren inpaktuak arintzeko beharrarekin bat datozen administrazio publikoaren eta inplikatutako gizarte-taldeen apustuekin, kale eta espazio publikoetan ingurumen-hobekuntzak sustatzeko.

Etorkizuneko hiriak eraikitzeko trenbide-proiektuak

Abando: zeharkako mugikortasun-eredu jasangarri baterantz

Abandoko eragiketa Bilboko erdiguneko tren-geltokia lurperatzearen inguruan egituratzen da. Hirigune zentral berri bat sortzeko esku-hartze estrategikoa da. Jarduketa horren bidez, erabilerak (berdeguneak, bizitegi-eremuak, hirugarren sektorekoak eta merkataritzakoak) konbinatu eta integratuko dira, hiri-sarea dinamizatzeko helburuarekin.

Proiektuak berdeguneen sistema jarraitu bat planteatzen du. Ondoko auzoak eta erdigunea oinezkoen eta barne-mugikortasuneko ibilbideen bidez lotuko ditu, eta, horrela, aisialdiko eta laneko jardueren arteko elkarrekintza bultzatuko du.

Halaber, irisgarritasun handiagatik nabarmentzen da eremua, garraio publiko multimodaleko sare batean oinarrituta (tranbia, aldiriak, AVE eta autobusak). Gainera, geltokiko nabea berrerabilita, kultura-erabilera eman ahalko zaio, eta udalaz gaindiko ekitaldiak egin ahal izango dira.

Oro har, aukera estrategikoko espazioa da, erdigunean duen kokapenagatik, dentsitateagatik, landarediaren presentziagatik, jasangarritasunagatik eta dibertsitate funtzionalagatik. Hiri-jardueraren interesgune berria izango da.