Ipar Argia

Thomas Vinterberg zuzendariaren gaztaroan inspiratuta, 70eko hamarkadan kolektibo akademiko batean egon zen garaian, filmak, umore sentikor eta hunkigarriz, garai bateko erretratu emozional bat jorratzen du.

Komuna filmak familia-harreman bat komunitate-harreman bihurtzeko prozesua irudikatzen du, kide batzuk banatzean sortzen den minarekin batera. Komuna harreman sozial eta afektiboei buruz bere printzipioei eta usteei aurre egin behar izan zien belaunaldi baten istorioa da, eta nola bere idealen biktima bihurtu zen, aurrerapen, kohesio eta ongizate sozialari buruzko istorio moderno handiak krisian sartu ziren garaian.

Erik, arkitektura irakasleak, bere aitaren jauregi zaharra oinordetzan hartu du Kopenhage iparraldean. Bizitza aurreikusgarri eta konbentzionala darama Annarekin, telebistako aurkezle ezaguna, eta bikotearen alabarekin.

Egun batean, Annak bere lagunak komunitatean haiekin bizitzera gonbidatzea proposatzen die, amankomuneko bizitzari buruzko aurre iritzi asko krisian jarriz.

Eszenaratze berezi batekin, Dogvillek bihurgunez jositako ibilbide bat planteatzen du gizakiaren barnetik, gizarte garaikidearen motibazioak eta joera moralak zeharkatzeko. Dogville tresna narratiboa da, eta bertan film-adierazpenaren materialak eta argumentu-egitura modu berezian artikulatzen dira mendebaldeko kulturan nagusi diren balioen kritika erradikala osatzeko.

Errealismo zinematografikoaren konbentzioetatik urrun, film daniar hau ia aitzindaririk gabeko eszenatokitik igarotzen da, arkitektura-erreferente apaingarririk gabea, geure printzipio eta aurreiritzien pean hedatzen den korrosio etikoa lehen planoan kokatzeko.

Argumentuak erakusten du nola Grace, emakume beldurtua, Dogville herri urrunera iristen den gaizkile talde batetik ihesi. Han Tom ezagutzen du, komunitatearen bozeramaile morala, eta bizilagunak konbentzitzen saiatzen da hura ezkutatzeko, babesa ematean duten arriskua konpentsatzeko zerbitzuen truke. Gracek modu basatian ikasiko du herri horretan ontasuna oso erlatiboa dela. Baina berak sekretu bat gordetzen du, argitu nahi ez duena.

Thelmak erreprimitutako emozioei eta horiek konbentzio erlijiosoen eta desioaren artean harrapatuta dagoen neska gazte baten bizitzan dituzten ondorioei buruzko hausnarketa planteatzen du. Norvegiako film honetan, Thelmaren gorputza errealitatearen eta fantasiaren arteko eragile alegoriko bihurtzen da, eta eusten dion imajinario erlijiosoa goratzen du, inolako iritzi moralik izan gabe.

Arkitekturak paper garrantzitsua du hemen, esperientzia sentsorialaren eta labirinto emozionalaren erdibidean, Alvar Aaltoko eraikuntzak gogorarazten dituzten materialen, testuren eta giroen bidez.

Thelmak ez du bere burua neska normaltzat hartzen. Bere bizitza afektiboan eragina duten hainbat gertakarik kezkatzen dute, eta behin eta berriz galdetzen dio Jainkoari zergatik egin duen horrela. Gurasoek ere ez diote laguntza handirik ematen, ezta erantzun   garbirik   ere.   Thelma,   unibertsitatera   iritsi   berria,   ikaskide   batekin harremanetan hasten denean, sortutako emozioek hondamena eragingo dute.

Filmak “proletarioen trilogia” ixten du, eta zuzendariak ibilbide luzea proposatzen du Finlandiako langileen bizi-baldintzetan eta larritasun existentzialetan barrena. Horretarako, Kaurismakik gertaeren kontakizun labur eta zehatza, konposizio estetiko soilak eta Ozu, Bressono Godard eta abarren zinemari buruzko erreferentziak erabiltzen ditu.

Film honekin, zuzendariak, bere gogortasun eta estilo tragikomikoaren konbinazio bereziarekin, bere haurdunaldiaz arduratu ezin den emakume langile gazte baten zailtasunak irudikatu nahi ditu.

Kaurismäkiren zinemak bere pertsonaien tratamenduaren soiltasuna du ezaugarri. Langile klaseko pertsona arruntak dira, eta, beren bizi-baldintzak txarrak izan arren, beti aurkitzen dute itxaropenerako ate irekia. Hotza eta jasoa izan daitekeen estetika batekin, protagonisten gizatasuna, eguneroko ekintzen hauskortasuna eta bakardadeak eta inkomunikazioak pizten duten samurtasuna aztertzen ditu, plano luzeen bidez filmatuz eta eszenaratze jasoa eginez, zeharkatzen duten dramaren neurrira.

Iris, neska gazte bakarti bat lan mekaniko eta errepikakorra egiten ari da pospolo- fabrika batean. Etxera iristen denean, bere aitaorde gaiztoa eta amaren maitasunik eza jasan behar ditu. Gauetan dantzatzera ateratzen da, dibertitu eta bikotekidea aurkitu nahian, baina inoiz ez du zorterik izaten. Azkenik, haurdun geratzen denean bere bizitzaren agintea hartzea erabakitzen du, eta iraganean umiliatu duten pertsona guztiez mendekatzea erabakitzen du.